Is een populaire televisieserie waarin mensen gevolgd worden die besloten hebben om hun leven helemaal om te gooien en naar het buitenland te vertrekken. Als ik weer eens een aflevering bekijk, valt het me steeds op hoe gebrekkig de deelnemers de taal van hun nieuwe moederland beheersen. Uiteraard kunnen ze na een paar weken (soms met handen en voeten) een brood bestellen maar lopen ze vast zodra het iets ingewikkelder wordt. Overleg met een notaris, een aannemer, of een lokale gemeenteambtenaar levert bijna onoverkomelijke problemen op. En dan hebben de deelnemers nog zelf gekozen voor hun vertrek en voor hun nieuwe toekomst. Zij hadden zich natuurlijk veel beter kunnen voorbereiden door vooraf te zorgen voor een goede beheersing van de taal van hun nieuwe land.
Hoe anders is het voor vluchtelingen. Niemand van hen kiest er vrijwillig voor zijn eigen land te verlaten. Helaas worden zij ertoe gedwongen door oorlogssituaties of vervolging om geaardheid of politieke overtuiging. Aangekomen in ons Nederland komen ook zij terecht in een situatie waarin zij snel de meest basale begrippen van de, voor hen vreemde, Nederlandse taal moeten leren. Uiteraard wordt daarin bij de opvang van vluchtelingen voorzien. Helaas blijft het in de taalcursussen bij een laag of hooguit gemiddeld taalniveau. Het is voldoende om, na het verkrijgen van een permanente verblijfsvergunning, aan de slag te gaan en relatief simpel werk te gaan doen. Prima als je als statushouder daarmee gelukkig bent maar zeer teleurstellend voor een andere groep, die van de hoogopgeleiden. Het is voor hen zeer frustrerend dat zij hun kennis en kunde niet kunnen inzetten in hun nieuwe land. Hiervoor is namelijk het hoogste taalniveau noodzakelijk, maar de weg daarnaartoe wordt zelden aangeboden.
Ik pleit er dan ook voor om hoogopgeleide statushouders de gelegenheid te geven hun kennis van de Nederlandse taal op een dusdanig niveau te brengen dat zij hun expertise ten volle kunnen benutten. Wanneer zij hierdoor passend werk kunnen vinden zal dat in dubbel opzicht een positief effect hebben. Niet alleen persoonlijk in toegenomen levensvreugde en eigenwaarde, maar ook in economische zin. Hogeropgeleiden werkzaam in een hogere functie zullen namelijk een belangrijker en beter bij hen passende bijdrage aan de Nederlandse samenleving kunnen leveren. Een taalcursus op het hoogste niveau zal zich uiteindelijk dus terugbetalen. Wat je noemt ‘return on investment’!
Gert Jan Mentink